פאר וואס איז אונזער געזונט?
צוויי מענטשן זיצן אין דעם זעלבן ווארט-צימער ביים דאקטער, און טוען פונקט דאס זעלבע. איינער האלט זיך אן אין דער וועלט. דער צווייטער האלט זיך אן אין זיין תכלית.
אינהאלט7 טיילן
א ווארט-צימער ביים דאקטער. ווייכע שטולן, א זייגער אויף דער וואנט, א הויפן אלטע זשורנאלן וואס קיינער לייענט נישט.
צוויי מענטשן זיצן איינער לעבן דעם אנדערן, און ווארטן מען זאל זיי רופן. יעדער איינער היט זיין געזונט, ווי עס דארף צו זיין. פון אויסן זעען זיי אויס פונקט די זעלבע.
אבער אינעווייניג קענען זיי שטיין אויף צוויי גאר אנדערע ערטער. און דער חילוק צווישן זיי זאגט אסאך וועגן ווי אזוי מיר קוקן אויף דער וועלט.
עפעס פאר גארנישט
לאמיר אנהייבן מיט א פשוט’ע זאך וועגן ווי אזוי דאקטוירים ארבעטן היינט.
אלץ מער גייט עס דורך אינשורענס, סובסידיעס, רעגירונג פראגראמען, און געלט וואס א צווייטער באצאלט. דער דאקטער און דער פאציענט זענען שוין נישט אין א פשוט’ע שייכות פון איין מענטש וואס העלפט דעם צווייטן. צווישן זיי שטייען קאמפאניס, פארמס, כללים און בילס.
העלפן מענטשן וואס קענען זיך נישט ערלויבן צו באצאלן פאר א דאקטער איז א געוואלדיגער חסד. דאס איז נישט די שאלה. די שאלה איז וואס געשעט מיט יעדע זאך ווען זי קומט צו אונז אן דער נאטירליכער שייכות פון ווערט, מי און אחריות.
די תורה רעדט דערפון אין פרשת משפטים. אן עבד עברי ארבעט זעקס יאר, און דאן:
וּבַשְּׁבִעִת יֵצֵא לַחׇפְשִׁי חִנָּם
דער אור החיים שטעלט זיך אפ אויף דעם לעצטן ווארט, חִנָּם:
וְאָמְרוֹ תֵּבַת חִנָּם לִרְמֹז עַל יַד מִי תִּהְיֶה הַיְּצִיאָה, עַל יְדֵי חִנָּם שֶׁהוּא סמא״ל וְחֵילוֹתָיו, שֶׁהֵם נִרְמָזִים בְּתֵבַת חִנָּם, כְּאָמְרָם בְּסֵפֶר הַזֹּהַר הַקָּדוֹשׁ (זוהר ח״ב קכח,ב) כִּי בְּמִילֵי דְּמַגָּנָא הוּא זֵינַיְיהוּ דְּהַהִיא סִטְרָא, וְלָזֶה לֹא שַׁלְטֵי בִּדְבַר מִצְוָה שֶׁעוֹשֶׂה הָאָדָם בְּדָמִים יְקָרִים. וְכֵן תִּמְצָא שֶׁכָּל דְּבַר טֻמְאָה בָּא בְּחִנָּם, מַה שֶׁאֵין כֵּן דְּבַר מִצְוָה וּקְדֻשָּׁה צָרִיךְ לָהֶם טֹרַח גָּדוֹל וְדָמִים יְקָרִים
דער אור החיים ברענגט פונעם זוהר, אז דעם יצר הרע’ס כח ליגט אין מילי דמגנא, זאכן וואס קומען בחנם. דאס איז זיין וואפן. און אויף א מצוה וואס א מענטש טוט מיט דמים יקרים, מיט א טייערן פרייז, האט ער נישט קיין שליטה.
א ליידיגע זאך קומט גרינג, פאר גארנישט. א הייליגע זאך פאדערט אמת’ע מי און אן אמת’ן פרייז. און די מי אליין איז וואס היט זי אפ.
אזוי איז עס ביי די דאקטוירים, און אזוי איז עס ביי אונז. וואס מיר באקומען פאר גארנישט, פרעגן מיר זיך זעלטן פאר וואס מען האט עס אונז געגעבן.
און די טייערסטע זאך וואס מיר באקומען פאר גארנישט איז דאס לעבן אליין. יעדן אינדערפרי שטייען מיר אויף מיט א גוף וואס ארבעט, און מיר האבן קיינמאל נישט באצאלט דערפאר. די שאלה איז צי מיר באהאנדלען עס ווי עפעס וואס מען דארף זיך אנהאלטן אין דעם, אדער ווי עפעס וואס מען דארף ניצן.
היטן דעם געזונט איז א מצוה
לאמיר קודם זאגן קלאר: היטן דעם געזונט איז נישט קיין שוואכקייט. עס איז עבודת השם.
די תורה זאגט וועגן א מענטש וואס איז געשלאגן געווארן: וְרַפֹּא יְרַפֵּא (שמות כא, יט). און חז״ל לערנען ארויס פון די ווערטער:
מִכָּאן שֶׁנִּיתַּן רְשׁוּת לָרוֹפֵא לְרַפּאוֹת
און מיר האבן א ציווי:
וְנִשְׁמַרְתֶּם מְאֹד לְנַפְשֹׁתֵיכֶם
דער זעלבער אור החיים טייטשט די גאנצע פרשה פונעם עבד אויף יעדן מענטש. ווער איז דער עבד?
חֵלֶק אֶחָד רוּחָנִי וְהוּא הָעִקָּר, וְחֵלֶק אֶחָד גַּשְׁמִי שֶׁבָּרָא ה׳ לַנְּשָׁמָה לְשַׁמְּשָׁהּ, שֶׁבְּאֶמְצָעוּתוֹ מְקַיֵּם כַּמָּה מִצְווֹת אֲשֶׁר צִוָּה ה׳, וְלוֹ יִקָּרֵא שֵׁם עֶבֶד
דער גוף איז דער נשמה’ס געטריער עבד. דורך אים לייגן מיר תפילין, גיבן מיר צדקה, זיצן מיר ביים שבת טיש, העלפן מיר א חבר. אזא גוטער עבד איז ראוי אז מען זאל אים אפהיטן.
דערפאר גייען מיר צום דאקטער. מיר נעמען די מעדיצין. מיר דאווענען אויף א רפואה. מיר היטן דעם גוף וואס דער אייבערשטער האט אונז געבארגט. דאס אלעס איז גוט און ריכטיג.
די שאלה איז קיינמאל נישט צי מיר היטן זיך. די שאלה איז פארוואס.
צוויי מענטשן אין ווארט-צימער
לאמיר צוריקגיין צו די צוויי שטולן.
דער ערשטער טראכט: דער אייבערשטער האט מיר געגעבן לעבן, און דער גוף איז מיר איבערגעגעבן געווארן. איך וויל ווייטער טון וואס מען האט מיך אהער געשיקט צו טון, אזוי לאנג ווי ער וויל אז איך זאל דא זיין.
דער צווייטער טראכט: איך קען מיר נישט פארשטעלן צו פארלירן עפעס פון דעם. מיין שטוב, מיין סדר, מיינע באקוועמליכקייטן. איך דארף אז אלעס זאל צוריקגיין פונקט ווי עס איז געווען.
דער זעלבער אפוינטמענט. די זעלבע טעסטס. אסאך מאל די זעלבע תפילות. אבער איינער היט א שליחות, און דער צווייטער היט א וועלט וואס ער קען נישט טראגן דעם געדאנק זיך צו שיידן דערפון.
דער ערשטער איז עבודת השם. דער צווייטער קען פאמעלעך ווערן עפעס אנדערש: אן אנגעקלאמערטקייט אין עולם הזה, וואו די וועלט הערט אויף צו זיין דער ארט וואו מיר דינען, און ווערט אונזער גאנצע מציאות.
מען זעט עס אין קליינע זאכן. יעדער סימפטאם ווערט געזוכט אויפן אינטערנעט שפעט ביי נאכט. יעדער ספעציאליסט מוז געפונען ווערן. יעדע נייע באהאנדלונג מוז פרובירט ווערן. נישט ווייל א דאקטער האט עס געעצה’ט, נאר ווייל דאס נישט וויסן אליין שפירט זיך אוממעגליך צו טראגן.
א פאר-שטוב, נישט דער פאלאץ
פארוואס זעט אונז אויס די וועלט אזוי ענדגילטיג?
ווייל מיר לעבן אזוי שטארק אין איר. די שטוב, די פרנסה, די פלענער, דער געזונט, דער טאג-טעגליכער סדר: עס ווערט אונזער גאנצע מציאות. און ווען עפעס סטראשעט די מציאות, שפירט זיך ווי אלעס שטייט אויפן שפיל.
די משנה גיט א רואיגער בילד:
הָעוֹלָם הַזֶּה דּוֹמֶה לִפְרוֹזְדוֹר בִּפְנֵי הָעוֹלָם הַבָּא. הַתְקֵן עַצְמְךָ בַפְּרוֹזְדוֹר, כְּדֵי שֶׁתִּכָּנֵס לַטְּרַקְלִין
די וועלט איז א פאר-שטוב וואס פירט אריין אין א פאלאץ.
דאס איז נישט קיין שרעקליכער געדאנק. עס איז א טרייסטנדיגער געדאנק. א פאר-שטוב איז נישט קיין ארט וואו מען איז פארשפארט. עס איז אן ארט וואס מען גייט דורך אויפן וועג צו א וואונדערליכן ארט. קיינער ווערט נישט צעטומלט אין א פאר-שטוב. מען גרייט זיך צו, און מען גייט מיט א תכלית.
ווען א מענטש לעבט באמת מיט דעם בילד, הערט די קרענק נישט אויף צו זיין וויכטיג. אבער זי הערט אויף צו זיין דער סוף פון דער מעשה.
דער עבד וואס וויל נישט ארויסגיין
די פרשה פונעם עבד האט אן איבערראשנדיגע ווענדונג. נאך זעקס יאר קען דער עבד זאגן אז ער וויל נישט ארויסגיין פריי:
אָהַבְתִּי אֶת־אֲדֹנִי אֶת־אִשְׁתִּי וְאֶת־בָּנָי לֹא אֵצֵא חׇפְשִׁי
דער אור החיים טייטשט עס אויף א מענטש וואס האט אזוי ליב זיין האר, אז ער וויל בלייבן אויף דער וועלט:
אָהַבְתִּי אֶת אֲדֹנִי אֶת אִשְׁתִּי וְאֶת בָּנָי, שֶׁהֵם הַנְּשָׁמָה וְהַמִּצְווֹת שֶׁעוֹשֶׂה בָּעוֹלָם הַזֶּה, וְאֵינוֹ רוֹצֶה לָצֵאת מֵהָעוֹלָם הַזֶּה…
און ער ברענגט משה רבינו אלס דוגמא. משה האט געבעטן צו לעבן און אריינקומען אין ארץ ישראל, נישט צוליב אירע פירות און נישט צוליב באקוועמליכקייט, נאר כדי מקיים צו זיין די מצוות וואס מען קען נאר דארט מקיים זיין.
ממילא, אמונה אין עולם הבא מאכט נישט אז מיר זאלן ווייניגער שעצן אונזער לעבן. זי מאכט אז מיר זאלן עס שעצן מער, צוליב דעם ריכטיגן טעם. יעדער טאג דא איז א טאג צו לערנען, צו דאווענען, צו טון א טובה פאר א צווייטן, צו וואקסן. דאס קען נאר געשען אין דער פאר-שטוב.
דאס איז דער געזונטער טעם צו וועלן נאך א יאר, און נאך א יאר דערנאך. נישט איך קען זיך נישט שיידן פון דער וועלט, נאר קוק וויפיל איך קען נאך טון אין איר.
לעבן, נישט זיך אנקלאמערן
די תורה זאגט וועגן די מצוות:
אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה אֹתָם הָאָדָם וָחַי בָּהֶם
מיר דארפן לעבן מיט זיי. דאס לעבן איז טייער, און מיר היטן עס מיט אלע כחות.
אבער לעבן און זיך אנקלאמערן איז נישט דאס זעלבע.
א מענטש קען דורכגיין די זעלבע באהאנדלונג אויף צוויי אופנים. ער קען טון אלעס וואס ליגט אין זיינע הענט מיט א רואיגע אמונה, וויסנדיג אז דער סוף ליגט ביים אייבערשטן. אדער ער קען עס דורכגיין מיט פחד, ווי זיין גאנצע עקזיסטענץ וואלט געהאנגען אין קאנטראלירן יעדן רעזולטאט.
וואס ער טוט קען זיין דאס זעלבע. וואס טוישט זיך איז דאס הארץ מיט וועלכן ער טוט עס.
מיר זענען געווארן וואונדערליכע מומחים אין היילן קרענק און פארלענגערן לעבן. די איידעלע שאלה איז צי מיר לייגן אריין די זעלבע אכטונג אין פארשטיין פאר וואס אונזער לעבן איז.
צוריק אין ווארט-צימער
לאמיר זיך נאכאמאל פארשטעלן די צוויי שטולן.
די נורס רופט א נאמען. דער ערשטער שטייט אויף, און ער איז רואיג. נישט ווייל ער ווייסט ווי דער וויזיט וועט אויסגיין, נאר ווייל ער ווייסט אין וועמענס הענט ער געפינט זיך. ער היט עפעס טייערס וואס מען האט אים געבארגט, כדי ער זאל עס ווייטער קענען גוט ניצן.
דאס איז דער ציל. נישט זיך אנהאלטן אין דער וועלט מיט יעדן פרייז, נאר ניצן יעדן טאג וואס דער אייבערשטער גיט אונז, אזוי לאנג ווי ער גיט.
א געזונטער גוף איז א וואונדערליכע מתנה. און ער איז נאך מער וואונדערליך ווען מיר ווייסן פאר וואס ער איז.
די שריפטן פון די וואך, יעדן פרייטאג
איין קורצע אימעיל פאר שבת מיט אלעס נייעס. מער נישט.